GORACY TEMAT | - WŁAŚCIWIŚCI ZDROWOYNE JAJEK |
|
|
Przy okazji świąt, przyjrzymy się zdrowotnym właściwościom jaj. Czy jajka mają coś wspólnego z profilaktyką nowotworów?
Jaja kurze należą do najbardziej kontrowersyjnych produktów w naszej diecie. Same w sobie nie działają jak „lek przeciwnowotworowy”, ale dostarczają składników, które mogą wspierać organizm. W profilaktyce raka liczy się przede wszystkim całościowy styl życia, a nie pojedynczy produkt.
Co w jajkach może działać korzystnie na nasze zdrowie?
• Cholina – ważna dla metabolizmu komórek i funkcji wątroby; jej niedobór może sprzyjać zaburzeniom komórkowym.
• Luteina i zeaksantyna – przeciwutleniacze, które ograniczają stres oksydacyjny (czynnik związany z rozwojem nowotworów).
• Selen – pierwiastek o potencjalnym działaniu ochronnym poprzez wpływ na układ antyoksydacyjny. Wspomaga układ odpornościowy i tym samym chroni przed nowotworami.
• Białko jaja kurzego – ważne dla regeneracji i utrzymania masy mięśniowej, szczególnie u osób chorych onkologicznie.
• Żelazo i inne mikroelementy oraz witaminy – A, D, E, B2, B12 oraz foliany.
Jajka powinny stanowić część zdrowej diety, pod warunkiem, że nie mamy na nie uczulenia i nie przesadzamy z ilością zjadanych jaj :)
Ile jaj dziennie możemy bezpiecznie spożywać?
• Dla większości zdrowych osób: spożycie 1 jajka dziennie, czyli do 7 jajek tygodniowo, jest uznawane za bezpieczne.
• Natomiast osoby obciążone różnymi schorzeniami np. z cukrzycą, dyslipidemią, z zespołem metabolicznym powinny spożywać jajka w sposób kontrolowany, najlepiej po konsultacji z dietetykiem klinicznym, tak aby nie zwiększać ryzyka chorób naczyniowo-sercowych.
Życzymy kolorowych i smacznych jajek wielkanocnych :) |
|
|
|
JEŚLI MASZ 70+ LAT – TO DLA CIEBIE HARMONOGRAM BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH |
|
|
| Prezentujemy kolejny Harmonogram Badań Profilaktycznych, tym razem dla osób 70 +.
W poprzednich wydaniach Newslettera zawarte są zalecenia odnośnie badań profilaktycznych w innych kategoriach wiekowych – zachęcamy do zapoznania się :)
Po 70 roku życia profilaktyka powinna być indywidualizowana, w zależności od stanu ogólnego seniora, chorób towarzyszących oraz czynników ryzyka. U osób powyżej siedemdziesiątego roku życia nadal są badania, które mają sens i realnie wpływają na przeżycie oraz jakość życia.
Największą korzyść dają:
• badania w kierunku raka jelita grubego FIT test na krew utajoną w kale i kolonoskopia
• mammografia (u zdrowych kobiet od 45 roku życia do 74 roku życia mammografia jest wykonywana w ramach badań przesiewowych NFZ, na które nie trzeba mieć skierowania)
• screening raka płuca, czyli niskodawkowa tomografia klatki piersiowej u palaczy |
|
| Badania profilaktyczne dla zdrowych kobiet w wieku 70+ | | • MAMMOGRAFIA – badanie piersi celem kontroli pod kątem raka piersi. Kobiety do 74 roku życia mogą skorzystać z badań przesiewowych NFZ (tzw. skrining wczesnego raka piersi). Wówczas nie potrzebują skierowania. Wykaz placówek znajduje się na stronie www.wyprzedzicraka.pl.
Kobiety po 74 roku życia, które chciałyby kontrolować stan swojego zdrowia i wykonać badanie mammograficzne, powinny zgłosić się po skierowanie do lekarza lub bez skierowania mogą wykonać je komercyjnie. Skierowanie na badanie może wystawić lekarz rodzinny (POZ), onkolog, ginekolog, chirurg i każdy inny lekarz, który zdecyduje, że badanie jest wskazane.
Profilaktyczną mammografię zaleca się co 2 lata, przy dobrych wynikach.
• SAMOBADANIE PIERSI – powinno być wykonywane co miesiąc. U kobiet pomenopauzalnych nie ma znaczenia w jakim dniu wykonamy badanie. Schemat badania jest dostępny na stronie www.wyprzedzicra.pl.
• FIT test – badanie kału na krew utajoną nowoczesną metodą immunologiczną w kierunku wykrycia raka jelita grubego. Obecność krwi w kale może być jednym z wczesnych objawów nowotworu jelita grubego. Warto wykonywać to badanie raz na dwa lata. Aktualnie, niestety test nie jest refundowany, ale z uwagi na swoją dokładność (czułość) jest bardzo polecany. Możesz go nabyć w aptece i wykonać samodzielnie, a następnie pobrany materiał wysłać do laboratorium.
W przypadku stwierdzenia obecności krwi w stolcu (dodatni wynik FIT testu), konieczne jest wykonanie KOLONOSKOPII, czyli endoskopowego badania jelita grubego. Po 70 roku życia należy uzyskać od lekarza rodzinnego skierowanie na to badanie.
• Badanie ginekologiczne – z oceną cytologiczną lub test HPV. To wskazania bardzo indywidualnie zalecane, w zależności od czynników ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy lub raka macicy.
• RTG klatki piersiowej – („prześwietlenie płuc”) – wskazana kontrola przynajmniej raz na 2 lata lub u osób intensywnie palących wyroby tytoniowe lub byłych palaczy – Niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej (NDTK). Do 74 roku życia badanie to jest refundowane jako badanie przesiewowe wczesnego wykrywania raka płuca. Wówczas nie trzeba mieć skierowania, ale aby je wykonać należy zgłosić się do placówki medycznej mającej umowę z NFZ na skrining raka płuca.
Pozostałe osoby powyżej 75 roku życia, które intensywnie paliły lub nadal palą tytoń i mają powyżej 20 lat palenia co najmniej jednej paczki dziennie, mogą poprosić lekarza o skierowanie na takie badanie lub wykonać je w prywatnej pracowni radiologicznej.
• Dermatoskopia – to badanie zalecane do wykonania w Poradni Dermatologicznej w celu kontroli zmian na skórze, które mogą okazać się rakiem lub czerniakiem złośliwym.
• USG jamy brzusznej – przeglądowe badanie narządów jamy brzusznej zalecane raz w roku (kontrola wątroby, trzustki, nerek, pęcherza, jajników).
• USG tarczycy – warto wykonywać kontrolnie co kilka lat lub częściej przy zaburzeniach hormonalnych, guzkach, chorobach autoimmunologicznych.
• DENSYTOMETRIA (badanie gęstości kości) – zalecana u kobiet po menopauzie w kierunku osteoporozy, szczególnie przy:
– niskiej masie ciała
– złamaniach kości
– niedoborze witaminy D
• KREW i MOCZ –
– morfologia, OB lub CRP
– glukoza, HbA1c
– lipidogram
– próby wątrobowe
– kreatynina, eGFR
– jonogram
– TSH (± FT3, FT4)
Badania te można wykonać bezpłatnie w ramach programów profilaktycznych, np. Moje Zdrowie – bilans zdrowia dorosłego człowieka. (https://pacjent.gov.pl/program-profilaktyczny/moje-zdrowie-bilans-zdrowia-doroslego-czlowieka)
• BADANIE REZONANSEM MAGNETYCZNYM CAŁEGO CIAŁA (Whole Body MRI) – to badanie coraz częściej wykonywane u osób bezobjawowych, chcących żyć dłużej w dobrym zdrowiu, w celu wczesnego wykrycia raka i szybkiej interwencji, zanim pojawią się objawy choroby. Aktualnie nie jest refundowane, ale jest możliwe do wykonania w komercyjnych ośrodkach.
Zalecenia dla KOBIET z pozostałych grup wiekowych znajdziecie Państwo w następnych wydaniach Newslettera WyprzedzicRaka.
ZACHĘCAMY, ZAPRASZAMY :) |
|
| | Badania profilaktyczne dla zdrowych mężczyzn w wieku 70+ | • BADANIE UROLOGICZNE PROSTATY – zalecane u wszystkich mężczyzn po 70 roku życia, szczególnie u mężczyzn, u których w rodzinie występowały zachorowania na raka prostaty (ojciec, brat, dziadek lub inni bliscy krewni).
Badanie obejmuje konsultację urologiczną oraz badanie per rectum (DRE), czyli przez odbyt.
• PSA (antygen swoisty dla prostaty) – badanie krwi zalecane jest indywidualnie 1 raz w roku jako element wczesnego wykrywania raka prostaty.
Interpretacja wyniku zawsze powinna odbywać się w połączeniu z badaniem urologicznym.
• SAMOBADANIE JĄDER – wskazane co miesiąc (najlepiej po ciepłej kąpieli), chociaż raki jądra występują raczej rzadko po 70 roku życia.
• FIT test – badanie kału na krew utajoną nowoczesną metodą immunologiczną w kierunku wykrycia raka jelita grubego. Obecność krwi w kale może być jednym z wczesnych objawów nowotworu jelita grubego. Warto wykonywać to badanie raz na dwa lata. Aktualnie, niestety test nie jest refundowany, ale z uwagi na swoją dokładność (czułość) jest bardzo polecany. Możesz go nabyć w aptece i wykonać samodzielnie, a następnie pobrany materiał wysłać do laboratorium.
W przypadku stwierdzenia obecności krwi w stolcu (dodatni wynik FIT testu), konieczne jest wykonanie KOLONOSKOPII, czyli endoskopowego badania jelita grubego. Po 70 roku życia należy uzyskać od lekarza rodzinnego skierowanie na to badanie.
• RTG klatki piersiowej – („prześwietlenie płuc”) – wskazana kontrola przynajmniej raz na 2 lata lub u osób intensywnie palących wyroby tytoniowe lub byłych palaczy – Niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej (NDTK). Do 74 roku życia badanie to jest refundowane jako badanie przesiewowe wczesnego wykrywania raka płuca. Wówczas nie trzeba mieć skierowania, ale aby je wykonać należy zgłosić się do placówki medycznej mającej umowę z NFZ na skrining raka płuca.
Pozostałe osoby powyżej 75 roku życia, które intensywnie paliły lub nadal palą tytoń i mają powyżej 20 lat palenia co najmniej jednej paczki dziennie, mogą poprosić lekarza o skierowanie na takie badanie lub wykonać je w prywatnej pracowni radiologicznej.
• Dermatoskopia – to badanie zalecane do wykonania w Poradni Dermatologicznej w celu kontroli zmian na skórze, które mogą okazać się rakiem lub czerniakiem złośliwym.
• USG jamy brzusznej – zaleca się wykonanie przeglądu narządów jamy brzusznej raz w roku (wątroba, trzustka, nerki, pęcherz moczowy).
• USG tarczycy – warto wykonać kontrolnie przynajmniej raz po 50. roku życia, a częściej przy zaburzeniach hormonalnych, guzkach tarczycy lub chorobach autoimmunologicznych.
• KREW i MOCZ:
– morfologia
– OB / CRP
– glukoza na czczo / HbA1c
– lipidogram
– próby wątrobowe
– kreatynina, eGFR
– jonogram
– TSH (± FT3, FT4)
– badanie ogólne moczu
Badania te można wykonać nieodpłatnie w ramach programów profilaktycznych, np. Moje Zdrowie – bilans zdrowia dorosłego człowieka (https://pacjent.gov.pl/program-profilaktyczny/moje-zdrowie-bilans-zdrowia-doroslego-czlowieka)
• BADANIE REZONANSEM MAGNETYCZNYM CAŁEGO CIAŁA (Whole Body MRI) – to badanie coraz częściej wykonywane u osób bezobjawowych, chcących żyć dłużej w dobrym zdrowiu, w celu wczesnego wykrycia raka i szybkiej interwencji, zanim pojawią się objawy choroby. Aktualnie nie jest refundowane, możliwe do wykonania w komercyjnych ośrodkach.
Pozostałe zalecenia dla MĘŻCZYZN z kolejnych grup wiekowych znajdziecie w następnych wydaniach Newslettera WyprzedzicRaka.
ZACHĘCAMY, ZAPRASZAMY :) |
|
|
|
|
|
|
KWIECIEŃ to miesiąc poświęcony świadomości:
1. Raka jelita grubego i innych nowotworów przewodu pokarmowego (raka przełyku)
• pamiętajcie o badaniach przesiewowych (FIT test, kolonoskopia)
• dbajcie o zdrową dietę i aktywny tryb życia
• w razie podejrzanych objawów jak obecność krwi w stolcu, bóle brzucha, nieplanowane chudnięcie, problemy z przełykaniem – koniecznie zgłoś się do lekarza
2. Nowotworów głowy i szyi
• pamiętajcie o unikaniu palenia tytoniu i picia alkoholu
• w razie objawów alarmowych: przewlekła chrypka, guz szyi – nie zwlekaj z wizytą u lekarza
3. Raka jąder
• pamiętaj o samobadaniu – to najtańsza forma profilaktyki
• w razie podejrzanego guza jądra koniecznie daj się zbadać przez lekarza POZ, urologa lub onkologa
Ważne daty:
7 kwietnia – Światowy Dzień Zdrowia
20 kwietnia – Europejski Dzień Praw Pacjenta |
|
|
|
|
NIE JESTEŚ SAM! - Kiedy potrzebny jest PSYCHOONKOLOG |
|
|
|
CZY SIEDZĄCY TRYB ŻYCIA ZWIĘKSZA RYZYKO RAKA? |
|
|
Tak, siedzący tryb życia jest uznanym czynnikiem zwiększającym ryzyko niektórych nowotworów takich jak rak jelita grubego, rak piersi oraz rak trzonu macicy (inaczej endometrium).
Siedzący tryb życia jest coraz bardziej powszechny w krajach o wysokim poziomie rozwoju.
Długotrwałe siedzenie, czyli ponad 8 godzin dziennie jest najpowszechniejsze w Europie Północnej (14–26%), natomiast najbardziej aktywni są ludzie zamieszkujący Europę Południową (tam siedzący tryb życia dotyczy tylko 7–9%). Prawdopodobnie związane jest to czynnikami kulturowymi i walorami klimatycznymi.
Długotrwałe siedzenie niestety staje się coraz bardziej powszechne wśród osób młodszych, częściej dotyczy mężczyzn, osób o wyższym statusie ekonomicznym, częściej z wyższym wykształceniem.
Zatem zachęcamy do aktywności :) |
|
|
|
|
WYPRZEDZIĆ RAKA POTWIERDZA FAKTY I OBALA MITY |
|
|
Fakty i Mity o Raku | ★ Karmienie piersią chroni piersi przed rakiem ?
FAKT czy MIT ?
★ Czy rak jest zaraźliwy?
FAKT czy MIT ?
★ Czy można wykryć raka jelita grubego robiąc test na obecność krwi w kale?
FAKT czy MIT ?
★ Siedzący tryb życia nie ma żadnego wpływu na ryzyko raka?
FAKT czy MIT ? |
|
|
|
|
|
Dzieci - Kolorowanka - "Wyprzedź raka" – kliknij TUTAJ | |
|
|
Poprawne odpowiedzi na MITY i FAKTY:
ODPOWIEDZI:
★ Karmienie piersią chroni piersi przed rakiem ?
FAKT – karmienie piersią ma udowodnione działanie ochronne przed niektórymi nowotworami w tym rakiem piersi i rakiem jajnika. Zaleca się karmienie piersią przez 6 miesięcy lub dłużej.
★ Czy rak jest zaraźliwy?
MIT – nie, rak nie jest chorobą zakaźną, nie można się nim zarazić od innej osoby.
Natomiast są czynniki zakaźne, którymi można się zarazić i one zwiększają ryzyko raka np.:
– HPV – związany z rakiem szyjki macicy
– HBV i HCV – związane z rakiem wątroby
– Helicobacter pylori – związany z ryzykiem zachorowania na raka żołądka
★ Czy można wykryć raka jelita grubego robiąc test na obecność krwi w kale?
FAKT – tak, aktualnie najbardziej skutecznym testem wykrywającym krew w kale jest immunologiczny test tzw. FIT Test.
★ Siedzący tryb życia nie ma żadnego wpływu na ryzyko raka?
MIT – siedzący tryb życia jest uznanym czynnikiem zwiększającym ryzyko niektórych nowotworów takich jak rak jelita grubego, rak piersi oraz rak trzonu macicy.
|
|
|
Jeżeli dobrnąłeś do końca i zawarta treść Ciebie zaciekawiła/uznajesz ją za wartościową prześlij link do zapisania sie do Newslettera - https://wyprzedzicraka.pl/newsletter - do swoich znajomych rekomendując subskrypcję. Nasza misja dotrzeć ma do jak największej liczby naszych rodaków, czym zdrowsi obywatele, tym zdrowsze społeczeństwo! Masz pytania? Napisz: kontakt@wyprzedzicraka.pl |
|
|
|
|
